Ανατομία: Ο ανοικτός αρτηριακός (ή Βοτάλειος)πόρος είναι “ιδιαίτερο” αγγείο ζωτικής σημασίας, που συνδέει την συστηματική με την πνευμονική κυκλοφορία στο έμβρυο (Εικ. 3.1).
Εικ. 3.1. Ανοικτός αρτηριακός (ή Βοτάλειος) πόρος
Φυσιολογία: Κάθε βρέφος γεννιέται με ανοικτό αρτηριακό πόρο. Συνήθως αυτή η επικοινωνία μεταξύ των δύο αρτηριών (αορτής και πνευμονικής) κλείνει αυτόματα λίγες μόνο ώρες μετά την γέννηση του παιδιού. Αν δεν συμβεί αυτό, τότε ένα μέρος του αίματος, που θα έπρεπε κανονικά να περάσει από την αορτή και να διοχετευθεί στο σώμα, επιστρέφει στους πνεύμονεςπροκαλώντας τους συμφόρηση. Η αδυναμία του αρτηριακού πόρου να κλείσει εμφανίζεται πιο συχνά στα πρόωρα και σπανιότερα στα βρέφη που γεννιούνται κανονικά στην ώρα τους.
Οσο πιο μεγάλος ο αρτηριακός πόρος,τόσο πιο νωρίς και πιο έντονα εμφανίζονται τα συμπτώματα: ταχύπνοια, ανεπαρκής πρόσληψη βάρους, συμφόρηση πνευμόνων, νεφρική και εντερική δυσλειτουργία. Σε μερικά παιδιά μπορεί να εμφανισθούν συμπτώματα εβδομάδες ή και μήνες μετά την γέννησή τους, όπως να αναπνέει γρήγορα, να κουράζεται εύκολα, να αναπτύσσεται αργά, να παθαίνει βρογχίτιδες. Αν ο αρτηριακός πόρος είναι μικρός, το παιδί δεν παρουσιάζει συμπτώματα και δείχνει να είναι καλά.Εκτός από τον “σιωπηλό” ανοικτό αρτηριακό πόρο, δηλ. αυτόν που γίνεται αντιληπτός μόνο με υπερηχογράφημα, όλοι οι άλλοι πρέπει να συγκλειστούν.
Θεραπεία: Η σύγκλειση γίνεται με χειρουργική επέμβαση “κλειστής καρδιάς” (νεογνά και βρέφη) ή με επεμβατικό καθετηριασμό καρδιάς (συνήθως σε πιο μεγάλα παιδιά και κατά περίπτωση σε μικρά βρέφη). Η χειρουργική σύγκλειση γίνεται με αριστερή θωρακοτομή ή θωρακοσκοπικά και ο αρτηριακός πόρος συγκλείεται (απολινώνεται) με ράμμα ή κλιπ. Η σύγκλειση με επεμβατικό καθετηριασμό γίνεται με ειδικές μικροσυσκευές, σπειράματα ή ομπρελάκια, που τοποθετούνται με καθετήρα μέσω της μηριαίας αρτηρίας, αποφεύγοντας την εγχείρηση. Σ’αυτήν την περίπτωση, το παιδί νοσηλεύεται μόνο για δύο-τρεις ημέρες στο νοσοκομείο, ενώ με την εγχείρηση η νοσηλεία διαρκεί περισσότερο.
Τόσο τα χειρουργικά όσο και τα επεμβατικά αποτελέσματα της σύγκλεισης του ανοικτού αρτηριακού πόρου είναι εξαιρετικά.
Παιδιά με ανοικτό αρτηριακό πόρο δεν κινδυνεύουν να προσβληθούν από κάποια μόλυνση των καρδιακών τοιχωμάτων ή των βαλβίδων (ενδοκαρδίτιδα) πριν ή μετά την εγχείρηση. Η καλή υγιεινή του στόματος και των δοντιών είναι απαραίτητη.
Δραστηριότητες: Το παιδί σας δεν θα χρειαστεί ειδικές προφυλάξεις ή περιορισμούς σχετικά με τη φυσική δραστηριότητα και μπορεί να συμμετέχει στις φυσιολογικές δραστηριότητες των παιδιών της ηλικίας του χωρίς να υπάρχει κίνδυνος. Μετά την χειρουργική θεραπεία, ο Παιδοκαρδιολόγος μπορεί να συστήσει κάποιουςπεριορισμούς στη φυσική δραστηριότητα για βραχύ χρονικό διάστημα. Μετά την επιτυχή ανάρρωση από την εγχείρηση ή τη σύγκλειση με καθετήρα, δεν χρειάζονται περιορισμοί. Μερικές φορές μετά την επεμβατική σύγκλειση (με μικροσυσκευή) χορηγούνται για μερικούς μήνες φάρμακα για την πρόληψη σχηματισμού θρόμβων στο αίμα ή λοίμωξης.
Μελλοντικές ανάγκες: Η μακροπρόθεσμη προοπτική είναι άριστη, δεν χρειάζονται φάρμακα ούτε επιπλέον εγχειρήσεις ή καρδιακοί καθετηριασμοί.